नमस्कार

नमस्कार

Pages

Friday, 24 December 2010

योग

सकाळचे साडे पाच. भला मोठा हॉल. सूर्याची किरण अजून न पोचलेला. म्हणजे तसा अंधारलेलाच. डाव्या हाताला खिडक्यांची रांग. रोजची ठरलेली जागा. अगदी समर्थ व्यायाम मंदिराचा जिना चढताना त्यावरच सर्व लक्ष. जशी काही ती जागा नाही मिळाली तर आसनं नीट होणारच नाहीत! स्वच्छ पंचा अंथरलेला. आणि केली त्यावर आसने सुरु.
पद्मासन...वज्रासन....आणि इतर.
"हं. डावा पाय दुमड. उजवा पाय डाव्या बाजूला टाक आणि वळ. उजवा हात मागे ने. पाठी कमरेवर ठेव."
झालं. इकडचा पाय तिकडे आणि तिकडचा हात इथे. सर्वांगासन झालं. हलासन झालं. भुजंगासन झालं. चक्रासनातले, मस्त हात वर ताणून शरीर मागे फेकून हात भुईला लावून पण झाले. आणि शीर्षासन सुद्धा झालं.
"अहो, सरोज मॅडम. ती मुलगी मुद्दाम कठीण कठीण आसनं करून दाखवते. आम्हांला जळवायाला. तिला सांगा चार पोरं काढ आमच्यासारखी, मग बघुया किती काय अंग वळतंय ते."
दुर्लक्ष...दुर्लक्ष...आपण आपलं ठेवावं आपल्या कुटील आसनांवर लक्ष.
"सरोज मॅडम, माझं शवासन घेता का आज?"
"हं. हो आडवी. तुझं शवासन चांगलं झालं असं कधी म्हणता येईल? तर जेव्हां मी तुझा पायाचा अंगठा उचलायला गेले तर तो मला जड वाटेल...आणि तुला हलकं वाटेल....शरीराची जाणीव विसरून जाशील....हं, चल....हा तुझा पायाचा अंगठा....हा पाय....सोडून द्यायचा आहे.....हा हात सोडून द्यायचा आहे.........सगळं शरीर विसरून जायचं आहे.....हे डोकं....सोडून द्यायचं आहे..........
जाग आली तेव्हा समोरचं घड्याळ सांगत होतं की चांगली पंचवीस मिनिटं उलटून गेलेली आहेत. म्हणजे तेव्हढी एक मस्त डुलकी लागून गेलेली आहे. उठले. पंचा घडी केला. टाकला झोळीत. सरोज मॅडम कुठे आहेत बरं? "मॅडम, मी निघते." "हं. चांगलं झालं न शवासन?" "अं? हो हो!"
वर्षभरात मुंबईत इथे तिथे सदाशिव निंबाळकरसरांबरोबर प्रात्यक्षिकं देऊन झाली. त्यांच्या पुस्तकांत फोटो येऊन झालं.
त्यावर वीस वर्ष उलटवून देखील झाली!
मग आता काय राहिलं काय? सर्वात कठीण आसन!
शवासन! पाय पसरून झोपा...हात विसरा...पाय विसरा...आधी ते डोकं विसरा...म्हणजे शरीर आणि डोकं...डोकं विरहित शरीर...नाही जमलं हे...आजतागायत! डोक्याचा रथ कायम भरधाव. म्हणजे श्रीकृष्ण वाचतोय गीता...अगदी मुक्तीबिक्तीसाठी...आत्मा वेगळं, शरीर वेगळं टाइप. आणि डोकं लागलंय रोजच्या रस्त्याला... आज काय बरं कपडे घालायचे....किती वाजलेत कोण जाणे...उशीर होतोय की काय...मस्टर मिळेल ना.... हेच...तेच ते आमचे रोजचे सामान्य, अतिसामान्य विचार! ...म्हणजे कसं आत्मा तरंगायला हवा...आणि शरीर जड व्हायला हवं...पण...पण मला कसं कळणार ते?...कोणी उचलायला गेलं तर कळेल ना....की शरीर जड झालंय की नाही! म्हणजे जेव्हां आत्मा बाजूला खुर्चीत जाऊन बसेल....आणि शरीराकडे बघेल...कोणीतरी शरीर उचलू पाहिल...आणि ते त्याला जड वाटेल...मग बाजूला बसलेल्या आत्म्याला कळेल की हा! आज कुठे जमलं बुवा हे शवासन! कित्ती वर्ष प्रयत्न करावे लागले!!!
पण हे तर जरा काही वेगळंच वाटतंय नाही का? म्हणजे...संधी फोडला तर शव+ आसन....
छॅ! सक्काळी सक्काळी! कैच्या कै!

Wednesday, 22 December 2010

आवराआवर

खिडकीतून हलकाच प्रकाश टेबलावर. निळा प्रकाश. काच निळी म्हणून प्रकाश निळा. वरून खालपर्यंत आलेला केशरी जाडजूड पडदा. म्हणजे सूर्याने जो काही प्रकाश पाडायचा तो बाकी राहिलेल्या आयतातून. टेबलावर पसारा. म्हणजे कागद, फायली, फोन वगैरे, वगैरे. जसा डोक्यात विचारांचा पसारा? तसाच. टेबलावर पसरलेला पसारा. ना डोक्यातील विचारांना शिस्त...ना ह्या टेबलाला काही आवडनिवड. काही शोभेच्या वस्तूही त्यातच. म्हणजे आता त्या वस्तूंचे पसाऱ्यातच रुपांतर झाले म्हणायचे. दोन अर्धे अर्धे कॉफी मग्स. एकत्र ठेवले की एक वर्तुळ पूर्ण. बाहेरून दोन्ही काळे. आतून एक हिरवागार तर दुसरा भगवा. म्हणजे जणू बाहेरून माणूस काळा कुळकुळीत असला तरी आतून रंगीन असू शकतो असाच काहीसा संदेश देणारे. रस्त्यात विकत घेतले. स्वस्तात. त्यावेळी असंच काहीसं वाटत होतं. बाहेरून अंधारलेलं पण तरीही आत धुगधुगी. म्हणून घेतले विकत. वापर शून्य. म्हणजे आत मगात डोकावलं तर आत काय वाट्टेल ते. पेन्सिल, शार्पनर, पिना, टाचण्या, टिश्यू पेपर...काहीही. बाजूला तीन गणपती. तीन का? सहज. तीन मिळाले म्हणून तीन. कधी एकमेकांकडे तोंड करून बसलेले तर कधी एकटे एकटे. त्या बाजूला हा मॅक. २१ इंची. त्याच्याही अंगावर पसाराच. फायली, फोल्डर्स इत्यादी इत्यादी. रोज नव्या फायली. रोज नवी फोल्डर्स. म्हणजे आधीचा कचरा तसाच आणि त्यावर रोज नवा नवा. इंटरनेट दिवसभर चालूच. घरच्यासारखं नाही. इथे फुकट. म्हणून मॅकला त्याची साथ दिवसाच्या शेवटपर्यंत. मग त्यात हा मेलबॉक्स. भरलेला. ८०० पत्रांनी. हे एक बरं. नाही उघडली सर्व पत्र, तरीही रहातात ती आपली शांत बसून. आणि कचरा लपून. तसं घरी पडलेल्या पत्रांचं नाही होत. पोस्टमन आणून टाकतो. आणि ती उघडायलाच लागतात. आणि मग फाडून फेकून द्यायची. पण उघडायची नक्की. त्यात कधी तुझं पत्र नसतं. ह्या जागतिक मेलबॉक्स मध्ये मात्र आहेत. तुझी जुनी पत्र आहेत. कचऱ्यात न टाकलेली. आज मेलबॉक्स थोडा रिकामा केला. 'A' पासून सुरुवात केली. मग 'R' ला कचरा काढणं थांबवलं. म्हणजे स्वैंपाकघरापासून सुरुवात केली आणि बेडरुमच्या दारात थांबवलं. माहित होतं त्यापुढे आता तुझी पत्र येणार. नजरेसमोर. ती काही प्रेमपत्र नव्हेत. आल्यागेल्या, काही कामाची तर पत्र. म्हणजे हे कर, ते कर अशी. तू असं केलंस, मग मला राग आला वगैरे. प्रियबिय काही नाही. आणि 'तुझाच' तर नाहीच नाही. असू दे. तरी ती तुझी पत्र. आता तू नाहीसच म्हटल्यावर जपायलाच हवी. तू गेल्यावर तुझ्या डायरीत मिळाले तुझे सर्व पासवर्डस. बाकी काही नाही मिळालं पण हे मिळालं. पासवर्डस. म्हटलं हे चांगलंच आहे. म्हणजे तुझ्या अनेक चांगल्या सवयीमधील ही एक चांगलीच सवय आहे. मग मी देखील लिहून ठेवले. माझे सर्व पासवर्डस. आपल्या लेकीला माहित असावे म्हणून ते वर्ड डॉक्यूमेंट तिला मेल केलं. पण ती चिडली. असे पासवर्डस कधी मेल करतात का म्हणाली. म्हणजे चुकलंच. तसं तर माझं नेहेमीच चुकतं. सगळंच चुकलंय. नाही का? म्हणून तू गेलास. निघून. काय मिळवलंस हे सर्व करून तुझं तुलाच माहित. बाहेर नोकरी करायची, निर्णय तुझा. मरायचा...निर्णय तुझा. मरणाची तऱ्हां? तोही निर्णय तुझाच. मी जबाबदाऱ्या चांगल्या पार पाडते ह्याची तू दिलेली ही सर्वात मोठी पावती. म्हणजे कसं, आता सांभाळ तूच. जबाबदाऱ्या! जबाबदाऱ्यांचा पसारा. एकावर एक अस्ताव्यस्त पसरलेल्या. जुन्या न संपता त्यावर नवीन येऊन पडलेल्या. लादल्या गेलेल्या. कधी आवरला जाणार हा पसारा, कोण जाणे. ते काही तुझं कपाट नव्हे. जिथलं तिथे. जास्ती ओढवून घ्यायचंच नाही. नीटनेटकं. हे आता माझं आयुष्य. तेव्हा हा माझा पसारा. जबाबदाऱ्यांचा का होईना. पण आवरेन तो. हळूहळू. तू झटकलेल्या सगळ्या जबाबदाऱ्या पार पाडेन. बघंच तू. आणि आटपाआटपीतील शेवटचं काम म्हणजे हा मेलबॉक्स रिकामा करणं असेल. रिकामं टेबल, रिकामा मेलबॉक्स. जबाबदाऱ्यांची निरवानिरव.
आणि...आणि मग काय?
रहाता राहिलं, रितं आयुष्य.


पिढी दर पिढी...

"ते तू त्या दिवशी मला गोष्ट सांगत होतीस न...?"
"कुठली?"
"ती कोण ती बाई....तिला तेव्हां अभ्यास करायचा होता...आणि बायकांना त्या वेळी allow नव्हतं..."
"हा हा!...अगं त्या न्यायमूर्ती रानडेंच्या पत्नी!"
"हा..मग त्यांनी आणि त्यांच्याच सारख्या इतर बायकांनी इतका त्रास करून घेऊन आपल्याला शिक्षण घेणं इतकं सोप्पं करून दिलं...की आता ते कधीतरी खूप कठीण होतं हे सगळं गोष्टीच्या पुस्तकात वाचलं किंवा तू सांगितलंस की कळतं. मग आता आम्ही नीट शिकायचं नाही किंवा शिकलो तर त्याचा समाजाला आणि स्वत:च्या पायावर उभा रहायला जर वापर केला नाही तर मग काय उपयोग?"
"अगं, तू रमाबाई रानड्यांचे कष्ट लक्षात ठेवलेस हे खूपच मोठी गोष्ट!"
"आणि एक तर त्या ज्या बायकांनी इतके त्रास काढले ही बेसिक गोष्ट मिळवायला, त्यांचे आत्मे आम्हांला haunt च करतील ना....!"
"अं?"
"मग काय तर? ते आत्मे म्हणतील आम्ही एव्हढं केलं तुमच्यासाठी आणि तुम्हांला इतकं easily मिळतंय म्हणून त्याचं महत्वच कळत नाहीये!"
"हेहे!"
"आणि दुसरं म्हणजे..."
"काय?"
"दुसरं म्हणजे...मी माझ्या नवऱ्याशी equality वरून भांडूच शकणार नाही! ...मी जर पैसे कमवले नाहीत तर तो मला म्हणेल ना की आधी पैसे कमवून दाखव! मग बोल equality च्या गोष्टी!"
"ह्म्म्म. म्हणजे दोन्ही गोष्टी तुझ्या लक्षात आल्या तर. एक म्हणजे शिक्षणाचं महत्व आणि पैसे कमवण्याचं महत्व!"
"हा!"
"बाई गं, हे तुझ्या वेळीच ध्यानात आलंय बरं का...मला जरा उशिराच कळलंय!"
"हेहे! मी आहेच मुळी तुझ्यापेक्षा हुश्शार!"

Tuesday, 21 December 2010

SMS

आजची सकाळ कशी छान आहे...कॉफी एकदम मस्त झालीय...लोकसत्त्तातील अग्रलेख किती सकारात्मक आहे...रेडिओवर किती गाणी छान लागली आहेत...कुंडीतल्या लिलीला किती सुंदर फुलं आली आहेत...कधी नव्हे ते आरसा देखील किती गोड बोलतोय...
म्हणजे कसं, एक नाजुकशी सर येऊन जावी...ढगांतून...सूर्याचे किरण नजाकतीत झेपावे...इंद्रधनुष्य उभारावं...त्यावर हलकेच बसावं...पुढेपुढे सरकावं...अगदी एक्सलेटरवर बसल्यागत...

आणि अकस्मात...
अकस्मात,
टिंग टिंग...
टिंग टिंग...
कोण ते? कुठे ते?
बघा...उचला...मोबाइल उचला....उघडा उघडा...इनबॉक्स उघडा....असा धीर सोडू नका हो! काय? कोणी पाठवलाय भल्या सकाळी तुम्हांला प्रेमभरा एसेमेस? अहो अहो...सांभाळा स्वत:ला...फेकू नका हो मोबाईल! काय झालं? कोणाचा एसेमेस?
हम्म्म्म...सकाळी सकाळी...सत्य! एक कटू सत्य!

रोज सकाळी माझी बँक, बॅलन्सचं सत्य मला एसेमेस द्वारा आणि मग मेलद्वारा सांगत असते.
म्हणजे जसं...
तोच तो खेळ...एक तारखेला जोडायला घ्यावे ते सुरेख इंद्रधनुष्य....
आणि मध्यंतरावरच त्याचा तुकडा पडावा!

कधी...
कधीतरी, असे होईल काय?
सोनेरी आकाशात एकच इंद्रधनुष्य नसेल...
असावे....त्यालाच जोडून दुसरे....त्यालाच जोडून तिसरे...आणि हे असेच पुढे पुढे...

जशी सप्तरंगी लाट....खाली जाईल तेव्हां मला माहित असेल...
खात्रीच असेल तिच्या पुन्हां उभारण्याची....
मग ओहोटीची भीती, कधीच नसेल....
रिकाम्या आकाशाचे स्वप्न, कधीच ना दिसेल...

हम्म्म्म...

Monday, 20 December 2010

सिंड्रेला

अँ अँ ssss मला ना आईने कडेवर घेतलंय. मी ना मघापासून आईला सांगतेय आणि ह्या माझ्या आईला काहीच कळत नाहीये!! मी बाळ आहे ना अजून! पण म्हणून काय झालं? आई आहे ना ती माझी? मग तिला कळायला नको मी काय बोलतेय ते!!?? अँ अँ SSSSSS मी का रडतेय? अहो, जरा माझ्या पायाकडे बघा? दिसतोय ना तुम्हांला माझा पाय? हा नाही! मागचा बघा! कुठेय माझा शू?! पुढच्या पायात आहे? आहे ना? मग? मागचा शू कुठेय?? तेच तर मघापासून सांगतेय ना हिला! मघाशीच पडलाय! मी कित्ती तिला पाय मारून सांगितलं! पोटात कित्ती लाथा मारल्या! पण ह्या बाईला ना काही कळतच नाही! आणि ती...आईबरोबर आहे न ती...ती माझी मावशी! तिला तर काहीच कळत नाही! दोघी ना नुसत्या बडबड करत बसतात! मगाशी ना...मी पाय हलवत होते...तिला मी सांगत होते मला खाली ठेव म्हणून! मला त्या दुकानात धावायचं होत ना! इकडे तिकडे! ही बाई ना सारखी मला कडेवरच घेऊन ठेवते! मग मला काहीच करता येत नाही ना! मी अशी धावते ना सगळीकडे? आणि मी ना सगळ्यांशी बोलते...गप्पा पण मारते...पण ही माझी आई ना, काहीच ऐकत नाही माझं! वेडी नुस्ती! म्हणून मी तिला पोटाला पाय मारत होते! तर मग माझा एक शू पडला ना! मी बघत होते त्याच्याकडे! आणि तो पण बघत होता माझ्याकडे! तो पण रडायला लागला मग! माझ्याकडे बघून! पण हिला काहीच कळत नाही! मी कसं उचलून घेणार त्याला? ही मला खाली ठेवेल तर नाsss! म्हणून ह्या दोन बायकांना सांगत होते मी! अँ अँsssss खाली बघा...तिच्या पायात आहेत चपला! मावशीच्या पायात बघा? आहेत! मग माझ्याच पायात का एकंच शूsss? बाबा असता तर त्याला कळलं असतं...मी कशाला ओरडतेय ती!! पण माहित नाही! तो असता तर आई बाबा आणि ही मावशी... गप्पा मारत बसले असते! वेडे नुस्ते! सारखे हसत असतात! तरी नशीब, माझी दुसरी मावशी नाहीये आत्ता आमच्याबरोबर! म्हणजे ना...हे सगळे ना माझ्याच मागे मागे असतात! माझे आई बाबाच नाही नुसते माझे वेडे! माझे आजोबा...माझी आजी...सगळं घर माझ्यामागे धावतं!!! हसताय काय! आता तुम्ही नका आणि हसू!! माझा शू पडलाय न? माझ्या एकाsssच पायात शू आहे! कधी कळणार ह्या बाईला? तसंच नेतायत ह्या मला घरी! वेड्या नुस्त्या!! अँssss

"अगं! अगं, हिचा एक शू कुठे गेला?"
"अय्याsss! कुठे पडला?"
"अगं, तसंच आणलं आपण तिला? कधीपासून फिरवतोय हिला आपण असं?"
"बावळटच आहोत ना आपण! म्हणून ओरडत होती कि काय ही?"

"अय्याssss!! एक दिवस मी तुमच्या बरोबर आले नाही तर काय हा गोंधळ! कशं ग माझं बाळ! पल्ला तुझा शू? आईला आणि ह्या तुझ्या मावशीला ना काsssही कळत नाही!"

व्वा! उगाच बोलतेय हां ही माझी दुसरी मावशी! ती तर अजूनच वेंधळी!
आले! माझे आजी आजोबा पण आले! आता हे सगळे मिळून न...माझे ना लाड करत बसतील!
पण माझा शूऊऊऊऊऊऊऊऊऊऊ? शूऊऊऊऊऊऊऊऊऊऊ कुठेय माझा?

Saturday, 18 December 2010

दुभंगलेली...

असा कसा एखादा रस्ता असू शकतो जसा एखादा कथासंग्रह. रात्री उघडावा तर करुण रंगीबेरंगी. मिणमिणता. आणि दिवसा लख्ख सूर्यप्रकाशात लाखोंची उलाढाल करणारा. विचित्र हे रूप. म्हणजे कोणी प्रतिभावंत लेखकाने कहाण्या लिहाव्या...मिश्र व्यक्तिचित्र रंगवावीत आणि सरळ एकत्र छापून टाकावी. लेखक गोंधळलेला आणि वाचक भरकटलेला. एक पान रडवेल...तर दुसरं मेंदूला झिणझिण्या आणेल...तर तिसरं किळस येऊन पुस्तक भिरकवायला भाग पाडेल.

ही गल्ली जर बोलायला लागली तर काय बोलेल? तिला स्वत:ला तिचं कोणतं रूप आवडत असेल? दिवसाचं कि रात्रीचं? कुठलं खरं? का असं वाटतं कि ते रात्रीचंच तिचं रूप खरंखुरं? आणि सकाळचं लख्ख प्रकाशातलं ढोंगी? जसं चकचकीत वेष्टनातील म्हणून एखादं चॉकलेट उघडावं आणि त्यातून वळवळणारे किडे हातावर चढावे?

सूर्य इथे भसकन येतो. मग बायका आया बनतात...जेवण करू लागतात...धुणीभांडी करतात. नागड्या उघड्या शेंबड्या मुलांबरोबर हसताना, ओरडताना दिसतात. कधी त्या लेकीच्या वेण्या घालत असतात...तर कधी लेकाला धपाटे घालत अंघोळ घालत असतात. लांबलचक गाडीतून बाजूच्या उंचच उंच इमारतीत शिरणाऱ्या बायका हेच तर घरी करून आलेल्या असतात.

चंद्र वेडा आहे. तो कधी चोरून येतो तर कधी सगळ्यांवर चंदेरी उजेड टाकतो. मग सकाळच्या आया रस्त्यावर उभ्या रहातात. प्रामाणिकपणे धंदा करतात. लांबलचक पुरषी गाड्या आता तिथेही थांबू लागतात. एखादी रस्त्यावर वाट बघत असते...गिऱ्हाइक अजून का आलं नाही...सकाळी पोरांना आता काय खायला घालू ह्याची तिची चिंता, बंद काचेतून थंड हवेत देखील मनाला भिडते. जशी कधी एकदा तो पगार खात्यात जमा होईल अशी मला चातकासारखी आस असते.

त्यादिवशी तिथून जाताना एक सहकारी म्हणाला," आता ही गल्ली अजून develop होईल. अजून मोठ्या मोठ्या कंपन्या येतील. आणि मग ह्या बायका आपोआपच इथून नाहीश्या होतील!" मला का हताश वाटलं? का मनात आलं...आता ह्या, त्यांचं हे ऑफिस कुठे थाटतील? कुठून त्यांच्या हातात आता ते गांधीजींचा फोटो असलेले हिरवे तुकडे येतील?

एकदा नजरानजर झाली. अनोळखी माणसाशी नजरानजर झाली तरी एक स्मित चेहेऱ्यावर झळकावं असा हा नवीन कॉरपोरेट नियम. मग तिच्याशी झालेली नजरभेट आणि हलकंच स्मित माझ्या चेहेऱ्यावर. पण ती लागण तिच्या चेहेरयावर नाही उमटली. आणि मग मला अपराधी करून गेली. कधीकधी असं वाटतं ना कि केलं ते चूक की बरोबर? तसं.

त्या दिवशी उजव्या हाताला मी बघितलं ते काय होतं? सात आठ जणींनी काळोखात फेर धरला होता. आपल्यातच मश्गुल टाळ्या वाजवत गोल गोल फिरत होत्या. आम्ही नाही का नवरात्रीत भोंडला खेळत...तश्याच. काय होते ते? काय गाणे होते ते? ऐलमा पैलमा...गणेश देवा...माझा खेळ मांडिला करीन तुझी सेवा...?

त्या आणि मी. गाडीची बंद काच...आणि थंड हवा. हा भकास दुरावा. जात तर एकच. स्त्री जात.

मधुर भांडारकर+गुलजार+डेविड धवन+हिचकॉक+स्पीलबर्ग = हनुमान गल्ली, लोअर परेल.

Friday, 17 December 2010

क्षणार्ध

ठाकुर्ली स्टेशन. फारसं न गजबजलेलं. सकाळी दहाची वेळ तर तशी रिकामीच म्हणायची. आणि त्यातून शनिवार. प्लॅटफॉर्मवर पोचले तर एक ट्रेन उभीच होती. जशी काही माझीच वाट पहात. मी चढले आणि तिने तिचं बुड हलवलं. आत शिरावं. नशीब असेल तर जागा मिळून जाईल असा विचार करत मी दोन पावलं पुढे सरकले आणि प्रचंड कोलाहल झाला. मुंबईच्या ह्या रोजच्या गाड्या. जसा काही यमाचा फास. बारा गाठींचा. एखादी गाठ गळा लागली की कारभार आटोपलाच म्हणायचं. मागे वळून बघितलं तर एक आई आणि तिचं छोटंसं बाळ आत शिरले होते. आई जशी बालिका बधू आणि बाळ जेमतेम चार पाच महिन्यांचं. आईच्या खांद्यावर मोठी भरलेली बॅग. कडेवर बाळ.

कोलाहल उठला होता त्यातून एकच भयावह प्रसंग घडून गेलेला कळत होता. ती मुलगी बाळाला कडेवर घेऊन चालत्या गाडीत शिरली होती. शिरली कसली दारातल्या बायकांनी तिला आत खेचूनच घेतली होती. क्षणार्धात दोन जीव वाचले होते. आणि म्हणून सगळ्या बायकांनी तिची अक्कल अभ्यासाला घेतली होती. मुलगी थरथरत होती. सर्वांगातून. बाळाने भोकाड पसरलं होतं. ते काही न कळून पण डब्यातील लोकं आईकडे बघून जोरजोरात बोलत आहेत हेच बघून असावं. त्या आरडाओरड्यात बाजूच्या पुरुषांच्या डब्याचा देखील सहभाग.
ती उभी होती तिथेच मटकन बसली. डोळ्यातील पाणी हळूहळू वरवर चढत होतं. मग पूर गालावर वाहू लागला.
"पण मी त्याला सांगत होते...नको पकडूया ही गाडी म्हणून..."
"मग काय झालं?"
मुंबईच्या लोकल ट्रेनमध्ये कोणीच एकमेकांना परकं नसतं.
"तो म्हणाला मिळून जाईल."
"अगं, नवऱ्याला अक्कल नाही पण तुला कळत नाही?"
आता मुलगी आणि बाळ दोघेही रडायला लागले होते. ती हमसाहमशी आणि बाळ जोरदार भोकाड.
"जाऊ द्या हो. आहेत ना सुखरूप... उगाच आणि नका घाबरवू." सल्ला दिला गेला आणि मानला देखील गेला. हळूहळू आई आणि बाळ शांत झाले.

डबा आपापल्या गप्पांत पुन्हा रंगला. मला घाटकोपर पार झाल्यावर चवथं का होईना पण आसन मिळून गेलं. बसल्या जागेवरून मायलेकी दिसत होत्या. अजूनही दारात बसलेल्या. आता बऱ्याच सावरलेल्या. स्टेशनं आली गेली. डब्यात आवकजावक झाली. एकूण डबा भरलेलाच राहिला.

दादर जवळ येऊ लागलं. मी उठले. तीही लेकीला कडेवर घेऊन दारात मागेच उभी राहिली. मी पुढे झाले. दोघींचे चेहेरे वादळाच्या खुणा सोडून गेलेले. आम्हीं दोघी उतरलो.

पुरुषांच्या गर्दीतून तिचा नवरा पुढे आला. तिने त्याच्याकडे बघितलं. माझी नजर तिच्यावर खिळलेली. तिचे डोळे त्याच्याकडे लागलेले. आणि त्याचे? ना त्याने घेतली तिच्याकडून ती जड बॅग ना त्याने घेतलं तिच्या खांद्यावर रडून निरागस झोपून गेलेलं त्याचं बाळ. ना त्याला दिसला तिचा केविलवाणा रडवेला चेहेरा.

तिची काही अपेक्षेने त्याच्याकडे लागलेली नजर वळली आणि आणि आमची दोघींची क्षणभर नजरभेट झाली. केविलवाणं हसली ती...तेव्हां का कोण जाणे पण माझ्या हृदयात काळ्या ढगांची दाटी झाली आणि डोळ्यांत पाणी जमा होऊ लागले...